رشد نگرانکننده موتورسواری در میان محصلان
در حالی که هنوز رد چرخهای دوچرخههای کودکیشان بر خاک کوچه پسکوچهها محو نشده، امروز سوار بر اسبهای آهنینی شدهاند که گاه بزرگتر از جثه و تجربهشان است. موتورسیکلتهایی که باید نماد بلوغ و مسئولیت باشند، برای نوجوانانی که به سن قانونی نرسیدهاند، به وسیلهای برای نمایش شجاعت کاذب تبدیل شدهاند.
به گزارش نگاه جنوب ایران نیوز، در تقاطع خیابانهای شلوغ شهر، صحنهای آشنا اما هشداردهنده خودنمایی میکند: دانشآموزانی با یونیفرم مدرسه و کولهپشتیهای رنگارنگ، سوار بر موتورسیکلتهایی که قانوناً حق راندن آنها را ندارند. این تصویر به ظاهر عادی، در واقع نقض آشکار قوانین راهنمایی و رانندگی است؛ قوانینی که به صراحت حداقل سن برای دریافت گواهینامه موتورسیکلت را 18 سال تعیین کرده است. پدیده موتورسواری دانشآموزان، به ویژه پسران نوجوان، نه یک انتخاب عادی، بلکه تخلفی سیستماتیک است که به واسطه ضعف در نظارت و فرهنگسازی، در حال عادیسازی شدن است.
این نوجوانان، در حالی که باید دغدغه اصلیشان کتاب و دفتر و درس باشد، ناخواسته درگیر نقشی شدهاند که برایشان تعریف نشده است. موتورسیکلت برای بسیاری از آنان، نه یک وسیله نقلیه، بلکه نماد شورش علیه محدودیتهاست. اما این "شورش" پیامدهای سنگینی دارد: فقدان آموزشهای حرفهای، عدم برخورداری از بیمه شخص ثالث، بیتوجهی به تجهیزات ایمنی مانند کلاهکاسکت، و مهمتر از همه، بلوغ ناکافی روانی و فیزیکی برای مواجهه با خطرات ترافیک شهری.
سؤال اساسی اینجاست: چرا این تخلف آشکار تا این حد گسترده شده است؟ آیا تقصیر تنها بر دوش نوجوانان است؟ یا باید نگاهی عمیقتر به نقش خانوادهها، سیستم آموزشی و نهادهای نظارتی داشت؟ خانوادههایی که برای راحتی خود یا پاسخ به اصرار فرزندان، موتورسیکلت را در اختیار آنان قرار میدهند، مدارسی که نسبت به این مسئله بیتفاوت هستند، و نهادهای متولی که در اجرای قوانین سختگیری لازم را ندارند، همگی در نهادینه شدن این پدیده خطرناک سهیم هستند.
این گزارش میکوشد تا با واکاوی ابعاد مختلف این معضل، از تبعات حقوقی و اجتماعی آن پرده بردارد. از خطرات جانی و مالی برای خود نوجوانان و دیگر شهروندان میگوید و به بررسی خلأهای قانونی و نظارتی میپردازد.
رانندگی بدون اخذ گواهینامه نقض قانون است
رضایی، دانش آموخته ارشد رشته حقوق در این رابطه گفت: از منظر حقوقی، رانندگی با موتورسیکلت پیش از رسیدن به سن ۱۸ سالگی و بدون اخذ گواهینامه، بهطور واضح نقض قانون است. بر اساس ماده ۳۶ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، رانندگی بدون گواهینامه، مستلزم جریمه نقدی و در موارد تکرار، ضبط وسیله نقلیه است.
رضایی ادامه داد: علاوه بر این، اگر این عمل منجر به حادثه شود، مسئولیت کیفری و مدنی به عهده والدین یا قیم قانونی نوجوان خواهد بود، زیرا آنها مطابق قانون مسئول اعمال فرزند صغیر خود شناخته میشوند.
کارشناس ارشد رشته حقوق تصریح کرد: از جنبه دیگر، اگر مدرسه یا مسئولان آموزشی از این موضوع آگاهی داشته و اقدامی نکنند، میتوان در قالب «مسامحه در انجام وظایف» نسبت به آنها نیز شکایت کرد. متأسفانه خلأ نظارتی و گاهی اغماض از سوی نهادهای مسئول، به عادیشدن این پدیده خطرناک دامن زده است.
حرکت با سرعت بالا میان ماشینها
فاطمه احمدی، شهروند ۴۲ ساله بندرعباسی در این رابط گفت: من هر روز که پسرم را از مدرسه میبرم، چندین دانشآموز موتورسوار را میبینم که بین ماشینها با سرعت بالا حرکت میکنند. واقعاً قلبم میلرزد.
احمدی ادامه داد: بعضی از این بچهها حتی کلاه هم ندارند. خانوادهها باید بیشتر مراقب باشند. ممکن است یک عمر پشیمانی به همراه داشته باشد. از طرفی، بعضی از پدرها خودشان موتور را در اختیار پسرانشان میگذارند که زودتر به درس و کارشان برسند، اما فکر عواقبش را نمیکنند.
تجربه کافی ندارند
صادقی، راننده تاکسی ۵۵ ساله نیز در این رابطه به گفتگو پرداخت و اظهار کرد: من به عنوان راننده، استرس موتورسوارهای جوان را خوب درک میکنم. اکثراً تجربه کافی ندارند و در ترافیک بندرعباس، یک لحظه غفلت ممکن است به فاجعه منجر شود.
این راننده تاکسی بندرعباسی با بیان اینکه از نظر من، شهرداری و پلیس باید برنامه منسجمتری برای کنترل این مسئله داشته باشند، عنوان کرد: مثلاً اطراف مدارس در ساعات رفت و آمد، گشتهای ویژه مستقر شوند. در عین حال، رسانهها باید آگاهیبخشی بیشتری انجام دهند تا فرهنگ استفاده درست از موتور بین نوجوانان نهادینه شود.
شاهد تناقض رفتار دانشآموزان هستیم
کمالی، دبیر با ۱۵ سال سابقه تدریس با اشاره به اینکه در محیط مدرسه به وضوح شاهد تناقض رفتار این دانشآموزان هستیم؛ گفت: در کلاس درس، نوجوانانی مطیع و حرفشنو هستند، اما در خیابان، به دلیل احساس قدرت ناشی از موتورسیکلت، ممکن است رفتارهای پرخطری از خود نشان دهند.
این معلم هرمزگانی ابراز کرد: وظیفه سیستم آموزشی، تنها انتقال مفاهیم درسی نیست؛ ما موظفیم در قالب جلسات آموزش شهروندی و کارگاههای پیشگیری از حوادث، هم دانشآموزان و هم خانوادهها را از تبعات این عمل آگاه کنیم.
کمالی تصریح کرد: متأسفانه گاهی مقاومت خانوادهها در همکاری با مدرسه، کار را دشوار میکند. باید پذیرفت که ایمنی و سلامت دانشآموزان، اولویتی فراتر از نمره و تحصیل است.
موتورسیکلت نمادی از بلوغ و قدرت
حسینی، روانشناس نوجوان با 18 سال سابقه در این رابطه اظهار کرد: پدیده موتورسواری در بین نوجوانان دانشآموز را باید در چارچوب روانشناسی رشد و نیازهای ویژه این دوره سنی تحلیل کرد. نوجوانی دورانی است مشخص شده در جستجوی هویت، تمایل به استقلال و به ویژه حساسیت شدید نسبت به قضاوت همسالان. موتورسیکلت برای بسیاری از این نوجوانان، تنها یک وسیله نقلیه نیست، بلکه نمادی است از بلوغ، قدرت و پذیرش در گروه همسالان است.
وی گفت: از دیدگاه روانشناختی، مغز نوجوان هنوز در حال تکامل است، به ویژه قشر پیشپیشانی که مسئول قضاوت، تصمیمگیری و کنترل تکانههاست. این امر توضیح میدهد که چرا با وجود آگاهی از خطرات، ممکن است رفتارهای پرخطری مانند سرعت غیرمجاز یا حرکات نمایشی را انجام دهند. آنها اغلب خطر را دست کم میگیرند و بر این باورند که "این اتفاق برای من نمیافتد" - پدیدهای که در روانشناسی به عنوان "افسانه مصونیت شخصی" شناخته میشود.
به گفته این روانشناس: در بستر اجتماعی شهرهایی مانند بندرعباس، گاهی کمبود فضاهای سالم برای ابراز وجود نوجوانان و تخلیه انرژی، آنان را به سمت چنین رفتارهایی سوق میدهد. وقتی نوجوانی احساس کند در زمینههای تحصیلی، ورزشی یا هنری فرصتی برای درخشیدن ندارد، ممکن است به دنبال راههای جایگزین برای جلب توجه و کسب اعتبار باشد.
نقش دوگانه والدین
حسینی با بیان اینکه والدین در این زمینه نقش دوگانهای دارند، گفت: از یک سو، ممکن است تحت فشار درخواستهای مکرر نوجوان قرار بگیرند و برای حفظ آرامش یا جبران کمبودهای عاطفی، با موتورسواری او موافقت کنند. از سوی دیگر، برخی والدین به اشتباه تصور میکنند که این کار استقلال و مسئولیتپذیری را در فرزندشان تقویت میکند، غافل از اینکه این "استقلال کاذب" در واقع فرزندشان را در معرض تهدیدات جدی قرار میدهد.
وی با اشاره به اینکه راه حل این معضل، تنها منع کردن نیست، تاکید کرد: باید فضایی ایجاد کنیم که نوجوانان بتوانند نیاز به استقلال و پذیرش اجتماعی خود را از طریق کانالهای سالمی مانند ورزش، هنر و فعالیتهای گروهی سازنده ارضا کنند.
روانشناس نوجوانان در پایان خاطرنشان کرد: آموزش مهارتهای تصمیمگیری و مدیریت خطر به صورت عملی و کاربردی، بسیار مؤثرتر از تهدید و تحریم خواهد بود. در نهایت، تقویت ارتباط عاطفی بین والدین و نوجوانان است که میتواند جایگزین سالمی برای جستجوی توجه در بیرون از خانه باشد.
نظرات